Schijnzelfstandigheid blijft een actueel onderwerp voor werkgevers. Zeker voor organisaties die werken met zelfstandigen, interim professionals of flexibele inzet, is het belangrijk om scherp te hebben waar de grens ligt tussen ondernemerschap en een arbeidsovereenkomst.
Een recente uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam laat opnieuw zien hoe genuanceerd dat vraagstuk is.
In de langlopende zaak tussen vakbond FNV en Uber draaide het om de vraag of Uber-chauffeurs gezien moeten worden als werknemers of als zelfstandigen. Daarmee stond ook het bredere debat over schijnzelfstandigheid centraal. Het hof oordeelde dat de chauffeurs in deze zaak als zelfstandig ondernemers moeten worden beschouwd.
Daarmee werd een eerdere uitspraak uit 2021 teruggedraaid.
Wat deze uitspraak interessant maakt, is dat het hof nadrukkelijk geen algemeen oordeel geeft over alle Uber-chauffeurs. De rechter zegt dus niet: iedereen die via een platform werkt is automatisch werknemer. Maar ook niet: iedereen is per definitie zelfstandig.
De kern zit ergens anders. De vraag is steeds hoe de arbeidsrelatie er in de praktijk uitziet. Niet het label op papier, niet alleen het contract en ook niet alleen het type platform, maar de feitelijke situatie is doorslaggevend. Dat maakt deze uitspraak direct relevant voor werkgevers, ook buiten de platformeconomie.
Volgens het hof moet per individuele situatie worden gekeken of iemand daadwerkelijk als ondernemer werkt. Daarbij spelen vragen als deze een belangrijke rol:
Juist die praktische invulling bepaalt of sprake is van zelfstandigheid of van een dienstverband. Dat is een belangrijk signaal voor werkgevers. Want ook buiten Uber geldt: de manier waarop de samenwerking in de dagelijkse praktijk is ingericht, weegt zwaar.
Veel bedrijven werken met zelfstandigen, omdat dat flexibiliteit biedt. Denk aan tijdelijke expertise, piekbelasting of specialistische ondersteuning. Daar is op zichzelf niets mis mee. Maar deze uitspraak maakt wel duidelijk dat je als organisatie goed moet blijven kijken naar de daadwerkelijke invulling van de samenwerking.
Zodra een zelfstandige in de praktijk weinig vrijheid heeft, nauwelijks ondernemersrisico loopt of sterk functioneert als onderdeel van de interne organisatie, kan de beoordeling anders uitpakken dan vooraf gedacht.
Wat deze uitspraak vooral onderstreept, is dat schijnzelfstandigheid geen simpel ja-of-nee-vraagstuk is. Er bestaat geen universele checklist waarmee je in één oogopslag kunt vaststellen hoe een arbeidsrelatie juridisch moet worden beoordeeld. Het gaat om het totaalplaatje. Om de feiten. Om de dagelijkse praktijk.
Dat vraagt van werkgevers dat zij verder kijken dan alleen de overeenkomst of de gekozen constructie. Wie werkt met zelfstandigen, doet er verstandig aan om kritisch te beoordelen of die samenwerking ook echt past bij zelfstandig ondernemerschap.
De uitspraak in de Uber-zaak laat zien dat de beoordeling van zelfstandigheid altijd maatwerk blijft. Niet het contract of het platform is beslissend, maar de vraag hoe iemand daadwerkelijk werkt.
Voor werkgevers is dat een duidelijke les. Werk je met zelfstandigen, dan is het verstandig om niet alleen naar de constructie te kijken, maar vooral naar de praktijk erachter. Juist daar wordt het verschil gemaakt tussen zelfstandig ondernemerschap en een arbeidsrelatie die juridisch anders kan worden beoordeeld.
Bij Bakker & Bosch volgen we ontwikkelingen rondom arbeidsmarkt, wetgeving en HR op de voet. We helpen organisaties om hun HR toekomstbestendig in te richten. Van strategisch HR-advies tot recruitment en tijdelijke versterking binnen HR. Zo zorgen we samen dat organisaties klaar zijn voor de uitdagingen van vandaag én morgen.
Algemeen Directeur
